ZILBORPEAN…APALIK!

Herri sarrerako biribilgunean biltzen gara goizeko zortzietan, eta egun on! labur bat elkarri zuzendu ondoren abiatzen gara eguneroko osteratxoa egitera. Joxan eta Xabi dira nire bidelagunak eta Arno, Xabiren alemaniar artzain txakurra. Olatzeko bailara izaten dugu helburu, eta, elizatxotik harantz, ordu erdi batera dagoen bidegurutzean jartzen dugu muga. Hara iristean, eguneroko zeremoniala egiten dugu: Joxanek eskainitako mentadun gozoki bat bakoitzarentzat, txakurra barne, eta, ondoren, nik txakurrari laztantxo batzuk egiten dizkiodan bitartean, pixa egiten dute nire bi lagunek.

Ez diet inoiz jaramonik egin bidearen alde bakoitzean beren egitekoan kontzentratuta aritzen diren biei. Gaur, ostera, euren irudiei begira gelditu naiz: hankak zabalik, burua beherantz, eskuak zilborpera luzatuak, eta zorrotada nahiko lukeen aldizkako txizak erakarri du nire arreta nagusia. Bira ematerakoan, adin bereko eta kale berdinean jaio eta hazitakoa den Xabiri esan diot erdi txantxetan:

          Asko aldatu dituk gauzak Barrenkalean pixa zorrotaden txapelketa egiten genuenetik… –

          Bai, horixe! Hor ibiltzen gaituk oinetakoak ez bustitzeko ahaleginak egiten. –isiltasun motz baten ondoren, hau gehitu du- gogoratzen al haiz Maria Jesus eta Arantxarekin Azkiagako eskaileratan biok egin genuena?

          Ez…, ez nauk gogoratzen.

          Oso umeak izango gintuan, ozta-ozta gogoratzen nauk ni ere-eta. Badakik, Maria Jesus eta Arantxa gu baino bi urte pasatxo zaharragoak, eta aipatutako eskaileratan binakako lehia proposatu ziguten: hi Maria Jesusekin, eta ni Arantxarekin. Eurek egin zuten txiza lehenengo; ondoren, guk atera genituen gure zakiltxoak praken zangoa altxaturik, eta, konturatu ginenerako, eurek heldu zizkiguten zakilak, eta gora eta behera eraginez gobernatu zizkiguten pixa zorrotadak. Agian, horregatik gogoratzen nauk.

          Eta zein bikotek irabazi zian? – erantzun nion irribarrez.

          Ba, hori ere gogoan diat: zuek. Baina Maria Jesusek eskuaren ahurra erabili zuelako txiza putzuak luzatzeko, guk hatz erakusleak soilik erabiltzen genituen bitartean.

          Nik gauza bat diat gogoan: nahiz eta askotan egiten genizkian horrelakoak, ez nuela sekula jakin non zeukaten neskek txiza-zuloa izen gabeko hankarte haietan, pixak dena blaitzen baitzien ipurdi ataletaraino kukulumutxu jartzerakoan.

          Eta benetako ahaleginak egiten hasi ginenean txoko hura ezagutzeko, horra hor bekatuaren oihalak nola itzali zigun guztia luzaroan.

Barrezka hasi zaigu Joxan gure elkarrizketa bukatutzat emanaz, eta biok jarraitu diogu barreari txakurrak belarriak tentetuz begiratzen zigun bitartean.

            Gernu egoztea egunean zehar maiz egiten dugun behar fisiologiko arrunta izanda ere, bira batzuk emanez gero, ziur, kaleidoskopioen antzera, ñabarduraz betetako hamaika aurpegi ezberdin ikusiko diogula. Hona hemen burura datozkidan batzuk:

            Seme zaharrena jaio berritan zela, pixoihala aldatzen hasi nintzaion ospitalean. Txukun-txukun eta tentuz ohean etzanarazi nuen zabaldutako zapi baten gainean, eta, hara non, gure umeak, askatasuna sentitu bezain laster, bere buru gainetik igaro zen txiza zorrotada egin zuen babestu gabeko ohe aldera. Ohea bustita ikustean, txiza putzu elegantea, apal-apal joan nintzaion erizainari jabearaztera. Aurpegi beltza jarri zidan, baita nolabaiteko errieta bota ere, ez zidalako sinisten kontatzen niona hala gertatu zenik. Nik ere, ikusi ez banu, ez nuen sinistuko ume hark halako txiza zorrotada egin zezakeenik.

            Bigarren bat etxean gertatu zen, semeak bost bat urte zituela. Emazteak, kezkati, zera esan zidan egun baten: “Zerbait esan beharko diozu aitari, konketaren inguruan egunero baitago pixa putzua…” Punteriaz gehiago arduratu behar zela nola esan pentsatzen ari nintzen bitartean, hara non sartzen zaidan komunera gure seme hori hortzak garbitzen ari nintzen bitartean, eta, konketaren tapa altxatu ondoren, pixa egiten hasten zaio zuzenean tapari, gora eta behera, albo batera eta bestera marrazkiak egiten balego lez. Emazteari kontatu n
ionean, errieta egitera joan zitzaion barreari ezin eutsirik.  

            Barnetegietan gertatutakoetatik asko dira kontatzeko modukoak, hainbeste lagunen gertaerak batzen baitira. Horietako bat, gaueko telebista saioa ikusi ondoren, logeletara abiatu eta komunera sartu ginenean gertatu zen. Hamar bat pixatoki zeuden ilaran jarriak, eta han jarri ginen beste hainbeste lagun geure lanak egiten. Ez dakit nik zergatik, baina horrelako lanetan isiltasuna izaten da nagusi, eta, halako batean, batek ahotsa altxaturik zera bota zuen: “Alferrik zabiltzate, alferrik zakilari eragiten…, azken tanta beti galtzontziloetara “. Denok egin genuen irri ateraldiagatik, baina ni ez nintzen inoiz konturatu ordura arte. Gehiago astintzen dut ordutik, baina emaitza ez da batere aldatu.

            Hurrengo hau euskaltegi baten gertatu zitzaidan. Komun bakarra zegoen konketa bakarrarekin, eta mototseraino egongo zen garbitzaileak gizonezkoei zuzendutako ohartxo bat jarri zigun konketaren gainean aurpegiaren parean. Idatz tankera dotore eta alaian, nola jokatu behar genuen adierazten zigun konketa txukun eta garbi mantentzeko. Bukaerako esaldiak honela zioen: “Ondo irakurri badituzu urrats guztiak, behar zenuen lekutik galdu duzu arreta, eta putzua eginda izango da honezkero; beraz, garbi ezazu ahal duzun neurrian papera erabiliaz, eta ea hurrengoan txintxo portatzen zaren.”

            Konketa berri askotan armiarma pintatu bat jartzen dute zipriztinak saihestu asmoz, eta han jartzen gara gizonok, “rambo” baten antzera, armiarma koitadua zulotik desagerrarazi ahaleginetan.

            Dena den,  bada gizonezkoen artean askotan komentatzen dugun misterio bat: zergatik joaten ote diren binaka komunera emakumeak. Ez dute, bada, pixa lehiaketarik egingo?

            Gizonezkoek misterioa ikusten dugun bezala emakumeen komunetan, gonbita egingo nieke emakumezkoei gizonezkoenetan jende asko dagoenean apur bat zelatatzera, ea zer iruditzen zaien ikuskizuna. San Fermin bezpera izan zen lehenengo aldiz koadro hartaz konturatu nintzena: bi ordu eta erdi inguru egin genituen udaletxe plazatik San Lorenzo elizaraino, bostehun metrorik ez, dantza eta dantza, “riau-riau” baltsaren doinuan, zahatoen mama goxoa erruz irensten genuela. Jakina, bukaeran maskuria hustu beharra zegoen, eta ia koadrila osoa abiatu ginen “el paragüicas” deitzen dioten komun publikora. Euren fraka eta txistera jantzita,  hurbilean geneukan udal korporazioko bi zinegotzi ere gurekin etorri ziren elizako bezperetan puxika lehertuko zitzaien beldurrez, haiek ere ez baitzuten ibilaldia baraurik egiten. Istant batez, kaleko zalapartatik monje kartusiarren isiltasunean murgildu ginen atea pasatu bezain laster. Paretaren kontra zortzi bat gizonezko burua jaitsita, eskuak aurrealdean zituztela eta alboetara begiratu gabe; atzean, beste dozena bat aurrekoei begira txanda noiz helduko. Bi zinegotzien txanda heldu zenean, are eta surrealistagoa gertatu zitzaidan koadroa: ur-bonbek soilik apurtzen zuten klaustro-giro hura.

            Kaleidoskopioaren aurpegi guztiak ere ez dira izaten hain koloretsuak, pixa kontuan ere badira kezka sorten dutenak. Aspaldi baten, García Marquez-en Cien años de soledad irakurtzean, ez nintzen jabetu zergatik idazleak jartzen zuen emazte protagonistetako baten ahoan, bigarren ezkontzako lehen gauean, ohetik entzundako senar gaztearen txiza zorrotada. Beranduago ezagutu nituen, nik baino adin gehiago zutenen artean, zorioneko prostataren eraginak: pixa egiten hasteko eta bukatzeko zailtasunak, maiztasuna, eta gauetan jaiki beharrekoa. Hori galdetu zidan orain gutxi aldatu didaten sendagileak beste galdera sortaren artean: ea gauez jaikitzen nintzen komunera. Agindu zidan analisien emaitzen berri ematean, zerrenda osoa begiratu genuen eta PSAra iristean, 1,3 agertzen zen, eta 0 eta 4 bitarteko baloreak arruntak zirela. Ikusten hemen, esan zidan, prostata ondo daukazu. Hala ere, sasoi bateko zorrotadak bukatu ziren.       

           

  

                                   

                                                                                                          Joakin (2010-01-11)

Kategoria: Ikasleen idazlanak. Gorde lotura.